Posłaniec czy sędzia? Rozmowa z dzieckiem o rozstaniu.

  • Rozstanie jest bez wątpienia trudnym przeżyciem, zarówno dla dziecka, jak i rodziców. Wiąże się ono z wieloma zmianami w codziennym funkcjonowaniu, kontaktami z rodziną, organizacją „nowego” życia. Są to trudności, przez które rodzice muszą przeprowadzić dzieci w miarę możliwości najbezpieczniej. Jednym z największych wyzwań w trakcie rozstania jest przekazanie tej informacji dziecku.Jak powiedzieć dziecku o rozstaniu?

    Bardzo ważne jest, aby po podjęciu decyzji o rozstaniu poinformować o tym dziecko w odpowiedni sposób. Jak to zrobić? Rodzice powinni obrać wspólny front, tzn. ustalić, co należy powiedzieć dziecku i bezwzględnie się tego trzymać. Komunikat powinien być w miarę ogólny, potwierdzający zgodność rodziców w podjętej decyzji, bez wskazywania winowajcy i wzajemnego oskarżania się. Do przeprowadzenia takiej rozmowy ważne są sprzyjające warunki. Należy zaplanować wystarczająco dużo czasu, aby mieć możliwość nie tylko przekazania informacji, ale również wysłuchania dziecka, sformułowania odpowiedzi na jego pytania, zaopiekowania się jego emocjami. Ważne jest zapewnienie dziecka o trwaniu relacji z obydwojgiem rodziców i poinformowanie o zmianach, jakie je czekają w najbliższym czasie (z kim i gdzie będzie mieszkało, gdzie będzie chodziło do szkoły, kiedy będzie się widywało z drugim rodzicem itp.). Czego należy unikać? Dziecko nie powinno wchodzić w rolę sędziego rozstrzygającego, na którym z rodziców spoczywa odpowiedzialność za rozpad rodziny. Jednocześnie nie powinno zostać z poczuciem, że to przez jego zachowanie doszło do rozstania rodziców. Dziecko nie powinno podejmować decyzji dotyczących tego, z kim chce zostać czy gdzie chce mieszkać. Sytuacja wyboru między rodzicami powoduje wewnętrzny konflikt, który wiąże się z dużym napięciem i może przejawiać się trudnymi zachowaniami lub nawet objawami somatycznymi.

    Jak rozmawiać z dzieckiem o i po rozstaniu?

    Każda rozmowa dotycząca relacji między rodzicami oraz relacji dziecka z rodzicem może wywoływać napięcie, gdyż wiąże się z trudnymi sytuacjami, wspomnieniami, nieprzyjemnymi emocjami. W głowie dziecka rodzą się różne przekonania, np. dotyczące lojalności względem każdego z rodziców, które mogą blokować je w swobodnej i bezpiecznej komunikacji z nimi. Dlatego głównie po stronie rodziców leży odpowiedzialność za to, aby nie wciągać dziecka we wzajemny konflikt i pozwolić mu na swobodne wypowiadanie się o drugim rodzicu.

    Czasami rodzice są w tak dużym konflikcie, że wykorzystują dziecko do komunikowania się między sobą, przekazywania raniących informacji lub wypytują dziecko o szczegóły życia drugiego rodzica. Jak uchronić dziecko przed rolą posłańca? Należy powiedzieć byłemu partnerowi/ byłej partnerce, że chce się dostawać informacje bezpośrednio od niego/ niej, bez obarczania dziecka doświadczaniem reakcji na otrzymany komunikat. Zdarzają się też sytuacje, kiedy rodzic, chcąc uchronić swoją prywatność, prosi dziecko o nieprzekazywanie drugiemu rodzicowi niektórych informacji z jego życia. Stawia to dziecko w sytuacji konfliktu: wobec którego rodzica powinien być lojalny, czy ma okłamać czy zdradzić sekret. Dziecko czuje się wtedy obciążone, gdyż musi wystąpić przeciwko jednemu z rodziców, których kocha tak samo.

    Złotym środkiem jest stworzenie dziecku warunków do swobodnej rozmowy o rodzicach. Jeśli samo będzie miało potrzebę porozmawiania o tym, jak spędzało czas z drugim rodzicem i co u niego słychać, należy dać mu taką możliwość wykazując zainteresowanie i zrozumienie. Jednak podczas rozmów o drugim rodzicu należy pamiętać o unikaniu jego krytyki, oskarżeń i koncentracji na negatywnych stronach. Dziecko utożsamia się z obydwojgiem rodziców, dlatego powinno mieć pozytywny obraz każdego z nich.

    O czym należy pamiętać podczas rozmów z dzieckiem?

    Dziecko powinno otrzymywać na bieżąco informacje o zmianach, jakie mają nastąpić w najbliższym czasie, wraz z uzasadnieniem. Zbieżne informacje od obydwojga rodziców zapewnią mu poczucie bezpieczeństwa i stabilności. Konflikt między rodzicami powinien rozgrywać się bez udziału dziecka, dlatego powinno ono wiedzieć jak najmniej o szczegółach rozstania i problemach rodziców. Nie należy obarczać dziecka odpowiedzialnością za podejmowanie ważnych decyzji – jest to dla niego zbyt obciążające i może wywołać poczucie winy. Dziecko powinno być zawsze wysłuchane, a jego emocje nazwane i zaakceptowane. Zapewni mu to zrozumienie i potrzebne wsparcie ze strony rodziców, którzy są najważniejszymi osobami w życiu dziecka.

    Autor: Katarzyna Gromek-Kulasza, psycholog, psychoterapeuta w trakcie szkolenia

    Artykuł napisany w ramach realizacji projektu Znowu Razem współfinansowanego ze środków Powiatu Wołomińskiego.